Εξερευνητής γνωστικών μεροληψιών

Υπερβολική προεξόφληση

Λέγεται και Μεροληψία του παρόντος

Στα αγγλικά: Hyperbolic discounting

Η τάση να προτιμάμε έντονα μια μικρότερη ανταμοιβή τώρα από μια μεγαλύτερη αργότερα. Η έλξη του «τώρα» δυναμώνει απότομα όσο πλησιάζει η ανταμοιβή, κι έτσι εξηγείται γιατί κάνουμε λογικά σχέδια για το μέλλον και τα εγκαταλείπουμε μόλις έρθει η ώρα.

Στην καθημερινότητα

Ανάμεσα σε 100 ευρώ σήμερα και 110 ευρώ τον επόμενο μήνα, πολλοί διαλέγουν τα 100, αλλά θα περίμεναν ευχαρίστως τον έναν μήνα παραπάνω αν και οι δύο επιλογές ήταν σε έναν χρόνο από τώρα.

Την Κυριακή σχεδιάζεις να μη φας γλυκό όλη την εβδομάδα για να πετύχεις τον στόχο σου στη γυμναστική, αλλά την Τρίτη το βράδυ κερδίζει η τούρτα στο ψυγείο, και κερδίζει ξανά την Τετάρτη.

Γιατί το κάνει το μυαλό σου

Η προσοχή και η ενέργειά μας είναι περιορισμένες, οπότε ο εγκέφαλος δίνει προτεραιότητα σε ό,τι είναι εδώ, τώρα και προσωπικό. Όσα βλέπουμε καθαρά ή μπορούμε να φανταστούμε με λεπτομέρεια μοιάζουν πιο αληθινά και πιο επείγοντα από όσα είναι μακρινά ή αφηρημένα. Συχνά μετρούσε περισσότερο να αντιδράσουμε γρήγορα στην ανταμοιβή ή την απειλή που είχαμε μπροστά μας παρά να σχεδιάσουμε για το απώτερο μέλλον.

Πώς να την εντοπίσεις

Πρόσεξε πότε ένα σχέδιο που έκανες για το «αργότερα» καταρρέει τη στιγμή που το «αργότερα» γίνεται «τώρα».

Πώς να την αντιμετωπίσεις

Κλείδωσε από πριν την επιλογή σου για το μέλλον, για παράδειγμα με πάγια εντολή μεταφοράς σε λογαριασμό ταμιευτηρίου ή με ένα μάθημα που έχεις ήδη πληρώσει.

Συνήθειες που βοηθούν εδώ

  • Πάρε απόσταση από την επιλογή

    Άφησε να περάσει μια νύχτα ή σκέψου τι θα έλεγες σε έναν φίλο στη θέση σου. Το έντονο συναίσθημα και η πίεση του χρόνου σε σπρώχνουν σε βιαστικές κρίσεις, όπου πολλές μεροληψίες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος.

Στην ίδια οικογένεια: Το εδώ & τώρα

ΠηγέςAinslie (1975)Wikipedia

Εξερευνητής γνωστικών μεροληψιών

Γνωστική μεροληψία · Το εδώ & τώρα

Υπερβολική προεξόφληση

Η τάση να προτιμάμε έντονα μια μικρότερη ανταμοιβή τώρα από μια μεγαλύτερη αργότερα. Η έλξη του «τώρα» δυναμώνει απότομα όσο πλησιάζει η ανταμοιβή, κι έτσι εξηγείται γιατί κάνουμε λογικά σχέδια για το μέλλον και τα εγκαταλείπουμε μόλις έρθει η ώρα.