Φαινόμενο προσδοκιών παρατηρητή
Στα αγγλικά: Observer-expectancy effect
Όταν ένας ερευνητής ή παρατηρητής περιμένει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, μπορεί να στέλνει ασυναίσθητα σήματα, όπως ο τόνος της φωνής, οι παύσεις ή οι εκφράσεις του προσώπου, που σπρώχνουν προς αυτό το αποτέλεσμα τους ανθρώπους ή τα ζώα που μελετά. Έτσι η μελέτη μοιάζει να δείχνει αυτό που ήλπιζε ο παρατηρητής.
Στην καθημερινότητα
Ένα άλογο γνωστό ως Έξυπνος Χανς φαινόταν να λύνει μαθηματικά προβλήματα χτυπώντας την οπλή του, στην πραγματικότητα όμως αντιδρούσε σε ανεπαίσθητα, ακούσια σημάδια από όσους του έκαναν τις ερωτήσεις.
Παίρνεις συνεντεύξεις από πελάτες για ένα νέο σνακ και, κάθε φορά που αναφέρουν τη γεύση που σκέφτηκες εσύ, κουνάς καταφατικά το κεφάλι και χαμογελάς. Κι εκείνοι την παινεύουν όλο και περισσότερο.
Γιατί το κάνει το μυαλό σου
Με σταθερές πεποιθήσεις μπορούμε να δρούμε χωρίς να τα ξανασκεφτόμαστε όλα από την αρχή κάθε φορά. Όταν προτιμάμε πληροφορίες που ταιριάζουν με όσα ήδη ξέρουμε, κερδίζουμε χρόνο, προστατεύουμε την αίσθηση ότι έχουμε δίκιο και κρατάμε την εικόνα μας για τον κόσμο σταθερή και συνεκτική.
Η οικογένεια σε 30 δευτερόλεπτα: Ό,τι μας επιβεβαιώνει
Πώς να την εντοπίσεις
Αναρωτήσου αν όσοι συμμετέχουν στη δοκιμή ή στη συνέντευξή σου μπορούν να καταλάβουν ποια απάντηση ελπίζεις να πάρεις.
Πώς να την αντιμετωπίσεις
Ακολούθησε πάντα το ίδιο κείμενο και, όπου γίνεται, άφησε τη δοκιμή σε κάποιον που δεν ξέρει ποιο αποτέλεσμα περιμένεις.
Στην ίδια οικογένεια: Ό,τι μας επιβεβαιώνει
- Μεροληψία επιβεβαίωσης
- Μεροληψία συμβατότητας
- Εκλογίκευση μετά την αγορά
- Μεροληψία υπέρ της επιλογής
- Επιλεκτική αντίληψη
- Φαινόμενο προσδοκιών παρατηρητή
- Μεροληψία του πειραματιστή
- Φαινόμενο του παρατηρητή
- Μεροληψία προσδοκίας
- Φαινόμενο της στρουθοκαμήλου
- Υποκειμενική επικύρωση
- Φαινόμενο διαρκούς επιρροής
- Αντανακλαστικό Semmelweis