Πλάνη του βασικού ποσοστού
Λέγεται και Παράβλεψη του βασικού ποσοστού
Στα αγγλικά: Base rate fallacy
Το λάθος να αγνοούμε πόσο συνηθισμένο είναι κάτι γενικά και να εστιάζουμε σε συγκεκριμένες λεπτομέρειες μιας μεμονωμένης περίπτωσης. Είναι μια πλάνη συλλογισμού που μας κάνει να υπερεκτιμούμε τις ζωντανές λεπτομέρειες και να υποτιμούμε τα ξερά στατιστικά.
Στην καθημερινότητα
Κάποιος που βγαίνει θετικός σε ένα αρκετά ακριβές τεστ για μια πολύ σπάνια ασθένεια θεωρεί σχεδόν σίγουρο ότι την έχει. Ξεχνά όμως ότι, όταν μια ασθένεια είναι πολύ σπάνια, μεγάλο μέρος των θετικών αποτελεσμάτων μπορεί να είναι ψευδείς συναγερμοί.
Το μόνο που ξέρεις για έναν άγνωστο είναι ότι είναι ήσυχος, βιβλιοφάγος και λατρεύει την ποίηση. Στοιχηματίζεις ότι είναι καθηγητής κλασικής φιλολογίας και όχι πωλητής, παρόλο που οι πωλητές είναι πολλαπλάσιοι από τους καθηγητές κλασικής φιλολογίας.
Γιατί το κάνει το μυαλό σου
Δεχόμαστε πολύ περισσότερα απ' όσα μπορούμε να επεξεργαστούμε, γι' αυτό ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί ως φίλτρο ό,τι είναι ήδη ενεργό στη μνήμη. Όσα συναντήσαμε πρόσφατα, συχνά ή με έντονο συναίσθημα είναι πιθανό να μετρήσουν ξανά, οπότε, φέρνοντάς τα μπροστά, ο εγκέφαλος γλιτώνει χρόνο και κόπο.
Πώς να την εντοπίσεις
Αναρωτήσου πόσο συνηθισμένο είναι γενικά αυτό το αποτέλεσμα ή αυτός ο τύπος ανθρώπου, πριν ζυγίσεις τις λεπτομέρειες της συγκεκριμένης περίπτωσης.
Πώς να την αντιμετωπίσεις
Ξεκίνα κάθε εκτίμηση από το γενικό ποσοστό και μετά προσάρμοσέ την προς τα πάνω ή προς τα κάτω, ανάλογα με τα συγκεκριμένα στοιχεία.
Συνήθειες που βοηθούν εδώ
- Ξεκίνα από το βασικό ποσοστό
Αναρωτήσου πώς καταλήγουν συνήθως τέτοιες περιπτώσεις πριν κοιτάξεις τι κάνει αυτήν εδώ ξεχωριστή.